Przyczyny łysienia i przerzedzania się włosów

Są różne kryteria podziału łysienia. Jednak najczęściej występującym typem łysienia jest:

Łysienie androgenowe u mężczyzn
Łysienie androgenowe, czyli łysienie typu męskiego, jest najczęstszą postacią łysienia i stanowi 95% wszystkich przypadków. Jest uwarunkowane genetycznie, co oznacza, że nasze włosy mogą zachowywać się podobnie do włosów naszych rodziców. Ten typ łysienia występuje u ponad 80% mężczyzn. Co trzeci mężczyzna pomiędzy 25 a 40 rokiem życia obserwuje łysienie o różnym stopniu nasilenia. Pośród 50-latków ponad połowa utraciła już włosy (TNS OBOP, 2003).

Występowanie łysienia androgenowego zależy również od rasy i częściej dotyczy mężczyzn rasy białej. Łysienie typu męskiego polega zazwyczaj na cofaniu się linii włosów na skroniach i czole. Powstają tzw. zakola w okolicy kątów czołowych, pojawia się przerzedzenie na szczycie głowy, które stopniowo prowadzi do powstania okrągłej łysinki zwiększającej swoje rozmiary. Obie te zmiany mogą występować równocześnie.

Utratę włosów określamy skalą Hamilton'a/Norwood'a, która wyróżnia dwa rodzaje łysienia androgenowego:

1. rozpoczynające się w okolicach skroni i na szczycie głowy
2. charakteryzujące się utratą włosów od czoła w kierunku potylicy.

Łysienie androgenowe  u kobiet dotyczy również kobiet i występuje u około 60% kobiet przed 60 rokiem życia. Łysienie androgenowe kobiet występuje najczęściej pod postacią przerzedzenia rozlanego, obejmującego całą górną powierzchnię głowy i wyróżnia się w nim fazy I-III hg Ludwiga. Znacznie rzadziej występuje u kobiet łysienie analogiczne do męskiego. Spotykane są również formy mieszane, które częściej dotyczą kobiet. U kobiet nie obserwujemy nigdy całkowitego wyłysienia w tym mechanizmie. U kobiet poziom krążących androgenów jest fizjologicznie niższy niż u mężczyzn, zwłaszcza testosteronu, podobnie aktywność enzymu 5 alfa reduktazy typu II w mieszkach włosowych okolic androgenozależnych. Ponadto komórki mieszkowe zawierają mniejszą ilość receptorów androgenowych, a także wyższe stężenie aromatazy enzymu przekształcającego testosteron w estradiol, hormon chroniący kobiety przed łysieniem.

U kobiet proces łysienia może przebiegać niezauważalnie, ale może również doprowadzić do znacznego przerzedzenia włosów w całej okolicy ciemieniowo-szczytowej. Ważne jest zwrócenie uwagi na współistnienie innych objawów hiperandrogenizmu, takich jak hirsutyzm czy trądzik, co powinno skłonić do przeprowadzenia dokładnych badań hormonalnych w celu wykluczenia ewentualnej patologii układu dokrewnego (np. wrodzony przerost nadnerczy, zwyrodnienie torbielowate jajników). Podwyższone stężenie androgenów w osoczu może być pochodzenia jajnikowego, nadnerczowego, a także spowodowane lekami (np. tabletki antykoncepcyjne zawierające gestageny o działaniu androgennym). Występuje w przypadku otyłości, niedoczynności tarczycy, hiperprolaktynemii.

Łysienie anagenowe - (dystroficzne) jest skutkiem zahamowania podziałów komórkowych macierzy włosa i przedwczesnego zakończeniu fazy wzrostu, wskutek czego dochodzi do scieńczenia korzenia, przerwania jego ciągłości i wypadnięcia włosa, a w konsekwencji do znacznego łysienia w krótkim czasie. Ten typ łysienia charakterystyczny jest dla łysienia plackowatego oraz gwałtownej utraty włosów wskutek zadziałania czynników szybko uszkadzających włos: np. chemioterapia, radioterapia, ciężkie układowe infekcje, gdyż czynniki te wpływają na najszybciej dzielące się komórki organizmu, w tym komórki macierzy.

Łysienie plackowate występuje rzadko, stanowi ok. 1% przypadków. Jest to choroba o podłożu autoimmunologicznym, organizm zwraca się bowiem sam przeciwko sobie. Ten typ łysienia dotyka najczęściej młodych mężczyzn, kobiety oraz dzieci i jest prawdopodobnie uwarunkowany rodzinnie. Czasami dochodzi do samoistnego wyleczenia.
 
Ze względu na rozległość łysienia dzielimy je na:
- alopecia areata (ogniska pojedyncze lub mnogie występujące tylko w obrębie skóry owłosionej głowy i/lub zarostu u mężczyzn
- alopecia totalis utrata wszystkich włosów w obrębie głowy
- alopecia universalis utrata brwi, rzęs oraz włosów na całym ciele.

Łysienie bliznowaciejące
Określenie łysienie bliznowaciejące jest stosowane w odniesieniu do wszystkich zaburzeń prowadzących do zniszczenia mieszka włosowego bez względu na to, czy jest ono powodowane przez proces chorobowy w obrębie samego mieszka, czy też czynniki zewnętrzne. Zanik mieszków może być spowodowany defektem rozwojowym lub ich nieodwracalnym uszkodzeniem, np. po oparzeniu. Mieszki włosowe mogą zostać zniszczone przez zakażenie w przebiegu grzybicy, gruźlicy lub kiły, a także przez rozwijający się guz nowotworowy.

Prawdy na temat łysienia

·    Odpowiednio wczesne podjęcie terapii łysienia zwiększa prawdopodobieństwo zahamowania procesu wypadania włosów, a także ich odrostu.
·    Łysienie dotyczy zarówno mężczyzn, jak i kobiet.
·    Problem nadmiernego wypadania włosów może dotyczyć również nastolatków.
·    Młode osoby, które obserwują u siebie proces utraty włosów, narażone są często na szybciej postępujący proces łysienia w późniejszym wieku.
·    Nadmierne wypadanie włosów może być oznaką innych chorób organizmu.
·    Utrata od 50 do 100 włosów dziennie jest zjawiskiem normalnym.
·    Suszenie i mroźny wiatr wzmaga wypadanie włosów.
·    Nieprawidłowa dieta wzmaga łysienie.
·    Wahania hormonalne, do których dochodzi w okresie dojrzewania i pokwitania, są przyczyną wzmożonej aktywności gruczołów łojowych. Włosy stają się słabe i mogą zacząć wypadać.
·    Palenie może przyspieszać proces łysienia.
·    Zła kondycja włosów może być spowodowana zaniedbaniami higienicznymi lub zbyt intensywnymi zabiegami kosmetycznymi (trwałe ondulacje, suszenie, farbowanie, rozjaśnianie).

Materiał powstał na podstawie konsultacji z lekarzem dermatologiem Laboratorium LABO.